ความรู้ · Cobot Gripper Types & Trends
Gripper สำหรับ Cobot: ประเภท วิธีเลือก และเทคโนโลยีที่กำลังมาแรง
Gripper (หัวจับ) คือส่วนที่ทำให้ cobot หยิบจับงานได้จริง เลือกผิดชนิดมักทำให้งานหลุด ชิ้นงานเสียหาย หรือรอบเวลาช้า หน้านี้สรุปประเภทหลัก ข้อดีข้อจำกัด และแนวโน้มที่เห็นในตลาด ข้อมูลตลาดมาจากรายงานของหน่วยงานวิจัยที่ระบุแหล่งไว้ท้ายหน้า ตัวเลขเป็นการคาดการณ์ ไม่ใช่ข้อมูลของตลาดไทยโดยตรง
1. ประเภท gripper หลักที่พบในโรงงาน
| ประเภท | หลักการ | เหมาะกับ | ข้อจำกัดโดยทั่วไป |
|---|
| Vacuum (ตัวดูดสุญญากาศ) | ใช้ความต่างความดันดูดผิวชิ้นงาน | กล่อง แผ่นเรียบ ชิ้นงานผิวเรียบหรือค่อนข้างเรียบ งานหยิบวาง งานจัดเรียงพาเลท | ผิวพรุนหรือเป็นน้ำมันต้องเลือกปากและเครื่องสร้างสุญญากาศให้เหมาะ |
| Pneumatic parallel / angular | ลมอัดดันนิ้วจับให้ขยับขนานหรือเป็นมุม | งานจับชิ้นส่วนมาตรฐานซ้ำๆ ต้นทุนเริ่มต้นมักต่ำกว่า ตอบสนองเร็ว | ต้องมีลมอัดและวาล์ว ปรับแรงหรือตำแหน่งละเอียดได้จำกัด |
| Electric (ไฟฟ้า) | มอเตอร์ขับนิ้วจับ ควบคุมได้ผ่านสัญญาณไฟฟ้า | งานที่ต้องปรับแรงและระยะจับ เปลี่ยนชิ้นงานบ่อย ไม่มีลมอัดหน้างาน | ราคาต่อชิ้นมักสูงกว่า pneumatic ต้องตรวจสอบโปรโตคอลควบคุมและการรองรับของหุ่น |
| Soft / Adaptive | นิ้วหรือปากจับยืดหยุ่น ปรับตามรูปทรงชิ้นงาน | ชิ้นงานบอบบางหรือรูปทรงไม่แน่นอน เช่น ผลิตภัณฑ์อาหาร กระจก ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ | แรงจับสูงสุดและความแม่นยำตำแหน่งมักต่ำกว่าแบบแข็ง ต้องทดสอบกับชิ้นงานจริง |
เกณฑ์ข้างต้นเป็นแนวทางทั่วไป ผู้ผลิตแต่ละรายมีสเปกต่างกัน ให้ตรวจ datasheet และทดสอบกับชิ้นงานจริงก่อนตัดสินใจ
2. คำถาม 5 ข้อช่วยเลือกชนิด gripper
- ชิ้นงานหยิบจากด้านนอกได้หรือไม่? ถ้ามีผิวเรียบด้านเดียวให้ดู vacuum ถ้ามีด้านให้จับหลายด้านให้ดู parallel gripper
- ชิ้นงานเปลี่ยนขนาดบ่อยไหม? ถ้าเปลี่ยนบ่อยและต้องปรับแรง electric หรือ soft gripper ช่วยลดการเปลี่ยนอุปกรณ์
- มีลมอัดหน้างานไหม? ถ้าไม่มีหรือต้องประหยัดพลังงาน electric หรือ vacuum แบบปั๊มไฟฟ้าอาจเหมาะ
- ชิ้นงานบอบบางหรือผิวสำคัญไหม? พิจารณา soft gripper หรือปากดูดซิลิโคน
- น้ำหนักรวมไม่เกิน payload ของหุ่นหรือไม่? น้ำหนัก gripper ต้องรวมเข้ากับน้ำหนักชิ้นงาน
3. เทคโนโลยีและแนวโน้มที่เห็นในตลาด
Smart gripping (กริปเปอร์อัจฉริยะ): การใส่เซนเซอร์และอิเล็กทรอนิกส์เข้าไปใน gripper เพื่อให้ตรวจสอบการจับ ติดตามสถานะ และเชื่อมต่อกับระบบควบคุมได้ รายงานในอุตสาหกรรมระบุว่าอิเล็กทรอนิกส์แบบ smart gripping กำลังยกระดับความสามารถของ pneumatic gripper
Soft และ hybrid gripper: ใช้วัสดุยืดหยุ่นอย่างซิลิโคนหรือโพลิเมอร์เพื่อจับชิ้นงานบอบบางหรือรูปทรงไม่แน่นอน และแบบ hybrid ผสมโครงสร้างแข็งกับอ่อนเพื่อจับได้ทั้งชิ้นเปราะบางและชิ้นหนักในสายงานเดียว
Tactile sensing (เซนเซอร์สัมผัส): เซนเซอร์ที่ช่วยให้ gripper รับรู้ความหยาบ ขนาด น้ำหนัก และแรงจับ ลดโอกาสจับแรงเกินหรือหลุด
AI ช่วยวางแผนการหยิบ (AI-driven grasp planning): ใช้ภาพและโมเดลเรียนรู้เพื่อเลือกจุดจับและปรับการจับให้เหมาะกับชิ้นงานที่ไม่ซ้ำกัน พบมากในงานคลังสินค้าและโลจิสติกส์
4. ตลาดกำลังต้องการอะไร (ตัวเลขจากรายงานวิจัย)
- ตลาด advanced gripping technology ทั่วโลกประมาณ 4.21 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2026 และคาดว่าถึง 18.42 พันล้านดอลลาร์ในปี 2036 (CAGR ที่รายงานระบุ 16.3%) รายงานประเมินว่า vacuum gripper มีส่วนแบ่งใหญ่สุด และเอเชียแปซิฟิกมีส่วนแบ่งภูมิภาคใหญ่สุด [1]
- อีกรายงานประเมินตลาด robot gripper โต 18.4% ต่อปีถึงปี 2031 โดย pneumatic gripper (รวม vacuum) ถือส่วนแบ่งประมาณ 60% และเอเชียแปซิฟิกประมาณ 43% [2]
- การส่งมอบ cobot ปี 2025 เพิ่มขึ้น 14.5% จากปีก่อน และคาดว่าจะโตเฉลี่ยราว 17.3% ต่อปี cobot คิดเป็น 19.6% ของคำสั่งซื้อหุ่นยนต์ทั้งหมดในปี 2025 [2]
- ปัจจัยที่ถูกอ้างถึงบ่อย: การขาดแคลนแรงงาน ค่าแรงที่สูงขึ้น การเติบโตของ e-commerce และคลังสินค้าอัตโนมัติ และ cobot รุ่นรับน้ำหนักมากขึ้น (16–20 kg ขึ้นไป) ที่ขยายงานได้กว้างขึ้น [1][2]
ข้อควรระวังเรื่องข้อมูล: ตัวเลขข้างต้นเป็นการคาดการณ์จากรายงานการตลาดซึ่งใช้วิธีประเมินต่างกัน และเป็นภาพรวมทั่วโลก ไม่ใช่ตัวเลขของตลาดไทยโดยเฉพาะ ใช้เพื่อดูทิศทางเท่านั้น ในรายงาน [1] ตัวเลข CAGR กับค่าปลายทางที่ระบุไม่ตรงกันพอดี (ค่าที่คำนวณจากสองปลายทางอยู่ที่ราว 15.9%)
5. สรุปสำหรับโรงงาน
- งานหยิบวางกล่องหรือแผ่นผิวเรียบ: เริ่มจาก vacuum ซึ่งรายงานตลาดประเมินว่ามีส่วนแบ่งสูง
- งานจับชิ้นส่วนมาตรฐานซ้ำๆ: pneumatic parallel (ต้นทุนเริ่มต้นมักต่ำกว่า) หรือ electric ถ้าต้องปรับแรง
- ชิ้นงานบอบบางหรือรูปทรงหลากหลาย: ทดลอง soft gripper หรือปากดูดซิลิโคน
- ไม่แน่ใจ: ส่งรุ่นหุ่นและตัวอย่างชิ้นงานมาให้ทีมงานช่วยแนะนำ
ปรึกษาการเลือก gripper คู่มือเลือกตัวดูดสุญญากาศ + เครื่องคำนวณ →
Gripper คืออะไร ดูแลอย่างไร ใช้ได้นานแค่ไหน →
แหล่งอ้างอิง
- Meticulous Research, Advanced Gripping Technology Market (ข้อมูลฐานปี 2025 ประมาณการ 2026–2036)
- Sara Jensen, Power & Motion, Robotics Market Growth Expected Through 2030, 21 ก.ค. 2026 (อ้างข้อมูลจาก Interact Analysis, A3 และ Valuates Reports)
- HyScaler, Robotic Grippers: Breakthroughs in Automation, 5 ม.ค. 2024 (soft gripper, tactile sensing, AI)
← กลับหน้าแรก · LINE @657svlii · โทร 098-698-2229 · cobotcarethailand@gmail.com